RÓG LEŚNY I TAŃCE ŚRODKOWEJ EUROPY

Filharmonia Państwowa w Koszycach
Radek BABORÁK, dyrygent i waltornista

Program:

Wolfgang Amadeusz Mozart: Trzy tańce niemieckie, KV 605 8'
Reinhold Glière: Koncert na róg leśny i orkiestrę B-dur, op. 91 28'

— przerwa —

Ľudovít Rajter: Suita symfoniczna 12'
Béla Bartók: Rumuńskie tańce ludowe, Sz. 68, BB 76 7'
Zoltán Kodály: Tańce z Galanty 16'

Koncert na róg leśny i orkiestrę B-dur, op. 91 należy do najbardziej znanych utworów rosyjskiego kompozytora Reinholda Glièra. Glière skomponował go w 1951 roku, w okresie, gdy miał już za sobą bogate doświadczenie w tworzeniu utworów symfonicznych, operowych i baletowych. Pierwsza część utworu opiera się na tradycyjnej strukturze sonatowej, którą jednak Glière wypełnia rozległą, łukowatą melodią i kontrastowymi epizodami. Część druga charakteryzuje się lirycznym wyrazem, natomiast finał opiera się na rytmicznej żywiołowości, wirtuozowskiej dynamice oraz błyskotliwej współpracy solisty z orkiestrą i zmierza ku efektownemu zakończeniu.

Suita symfoniczna powstała w latach 1932–1933 i należy do wczesnych utworów orkiestrowych Ludwika Rajtera, które wciąż wyraźnie odzwierciedlają środowisko muzyczne jego studiów u Ernő Dohnányiego w Akademii Liszta w Budapeszcie. W wczesnych kompozycjach Rajtera można dostrzec zderzenie tradycji późnego romantyzmu z wpływami węgierskiej kultury muzycznej. Elementy ludowe stają się źródłem energii rytmicznej i melodycznej osobliwości, przy czym utwór charakteryzuje się zwartością formy i wyjątkową, pomysłową wyrazistością. Rajter wykazuje jednocześnie wyczucie barwy orkiestrowej, rytmicznej żywiołowości, melodyjności oraz zdolność do przekształcania inspiracji środkowoeuropejskiej tradycji muzycznej w osobliwy język symfoniczny.

Tańce rumuńskie należą do najpopularniejszych utworów Béli Bartóka. Pierwotnie była to suita fortepianowa składająca się z sześciu krótkich utworów, którą Bartók skomponował w 1915 roku. Jej wersja orkiestrowa powstała dwa lata później. Sercem tego cyklu są autentyczne rumuńskie melodie, które kompozytor nagrał w wioskach w Transylwanii, zachowując ich pierwotną melodię i strukturę rytmiczną. Charakterystykę tempa doprowadził do skrajnych możliwości wyrazu, a szybkie tańce w jego ujęciu stają się dosłownie porywającym wiriem muzyki, podczas gdy powolne melodie pozwolił zabłysnąć w swobodnym i rozciągniętym tempie.

Elementy węgierskiej muzyki ludowej od zawsze stanowiły centralny punkt twórczości węgierskiego kompozytora Zoltána Kodálya. Jego „Tańce z Galanty” czerpiąz muzyki ludowej okolic Galanty, gdzie Kodály mieszkał przez kilka lat. Utwór opiera się na dwuczęściowej strukturze – powolnej introdukcji oraz serii czterech szybkich tańców o typowych, porywających rytmach tanecznych, przypominających gatunek pieśni regrutowych, które były dla Kodály'ego źródłem inspiracji. Introdukcję stanowi trzyczęściowa część wolna z orkiestrowym wstępem, kadencją i następującym po niej dostojnym fragmentem Andante maestoso, po których następuje część szybka, przedstawiająca ciąg dynamicznych i błyskotliwych tańców w typowo synkopowanych rytmach.