SZOSTAKOWICZ NA ORAWIE
Filharmonia Państwowa w Koszycach
Eduardo STRAUSSER, dyrygent
Andrei IONIȚĂ, wiolonczela
Program:
Wojciech Kilar: Orawa 9’
Dmitrij Szostakowicz: Koncert na wiolonczelę i orkiestrę nr 1 Es-dur, op. 107 28’
— przerwa —
Siergiej Prokofiew: VII Symfonia cis-moll, op. 131 32´
Poemat symfoniczny „Orawa” z 1986 roku jest ostatnią częścią luźnego „cyklu tatrzańskiego” składającego się z czterech utworów orkiestrowych Wojciecha Kilara. Wszystkie części odzwierciedlają fascynację kompozytora muzyką góralską z jej niezwykłą żywiołowością, która przejawia się w charakterystycznych rytmach, oryginalnych melodiach i osobliwym wyrazie muzycznym. Utwór jest napisany na orkiestrę smyczkową i stanowi swego rodzaju fuzję muzyki ludowej z elementami minimalizmu muzycznego. Utwór opiera się na jednym centralnym, rytmicznie pulsującym motywie. Statyczny wstęp stopniowo przekształca się w żywiołową i hipnotyzującą masę dźwiękową. Rytmiczna dzikość i energia nieustannie narastają, a utwór osiąga kulminację w ekstatycznym finale. „Orawa” fascynuje swoją bezpośredniością, porywającym tempem i bezkompromisową energią.
Dmitrij Szostakowicz napisał swój Koncert na wiolonczelę i orkiestrę nr 1 Es-dur, op. 107 w 1959 roku dla wybitnego wiolonczelisty Mstislava Rostropowicza. Utwór niemal natychmiast stał się jednym z filarów repertuaru wiolonczelowego XX wieku. Koncert powstał w okresie, gdy język muzyczny Szostakowicza ponownie znacznie się rozluźnił i nabrał większej osobistej bezpośredniości. Pomimo stosunkowo kameralnego składu orkiestry utwór charakteryzuje się niezwykłą intensywnością brzmieniową i emocjonalną. Szostakowicz mistrzowsko wykorzystuje tu kontrast między groteskową ironią, energią motoryczną, sarkazmem a głęboko skupioną liryką.
Twórczy dorobek Siergieja Prokofiewa zamyka VII Symfonia cis-moll, op. 131, będąca ostatnim ukończonym dziełem symfonicznym kompozytora. Prokofiew skomponował ją w 1952 roku, zaledwie rok przed śmiercią, w okresie, gdy zmagał się już ze słabnącym zdrowiem i stawiał czoła nieustępliwej presji oraz cenzurze ze strony radzieckich władz. Chociaż utwór ten powstał pierwotnie na zamówienie działu dziecięcego radzieckiego radia państwowego, jego wymiar ideowy znacznie wykracza poza dziecięcą prostotę. Przejrzystość formy i pozorna neoklasyczna beztroska nie są w stanie całkowicie ukryć głębszych, melancholijnych tonów i nostalgii za minionym życiem.